20 september t/m 31 december Terugblik: Woensdag 19 september 2018: FILM Smart City – Op zoek naar de slimme burger

Digitaal antropoloog Dorien Zandbergen is, samen met Sara Blom, maker van de film Smart City - Op zoek naar de slimme burger. Met een sterk betoog leidde ze de film in.

De film 'Smart City – Op zoek naar de slimme burger' gaat over de ambitie van een aantal partijen in Amsterdam om een Smart City te worden: een stad waarin slimme technologie ervoor zorgen moet dat deze duurzaam, veilig en comfortabel is en dat burgers invloed op hun omgeving kunnen uitoefenen. De film laat de totstandkoming van deze droom zien, en gaat in op de dilemma’s die zij oproept. We zien de leefwerelden van publiek-private organisaties die Amsterdam als Smart City op de kaart willen zetten; van bewoners die de luchtkwaliteit om hun woning willen meten, en van Amsterdammers die zich niet thuis voelen bij ICTs. Door in te zoomen op de verschillen en de gedeelde ervaringen tussen deze groepen, roept de film op tot een brede discussie over macht en onmacht in de digitale samenleving.

Droom
Eerst was er de droom: een veilige, schone en groene wereld waar de mens optimaal zichzelf kan ontplooien en waar het werk door machines wordt gedaan. Smart City is uit die droom voortgekomen. Het gebruik van slimme technologie heeft dit droombeeld op sommige terreinen ook wel dichterbij gebracht, bijvoorbeeld bij de energietransitie. Maar evenzeer laat de documentaire zien dat lang niet iedereen profiteert van slimme technologie en dat er bovendien een ongemakkelijke schaduwzijde is. Met het koppelen van data doemt ook een schrikbeeld op, waarbij de mens overal gevolgd wordt en daarbij op tal van manieren kan worden beinvloed in (koop)gedrag,

Stichting Gr1p
Een van de doelstellingen bij het maken van de film is geweest om meer mensen in gesprek te laten gaan over digitalisering. Een concreet initiatief dat hieruit is voortgekomen is Stichting Gr1p dat door Dorien is opgericht. Stichting Gr1P heeft als doel om beter te begrijpen hoe de digitale samenleving in elkaar zit in technisch, politiek en cultureel opzicht. Het wil manieren ontwikkelen om dit begrip op toegankelijke wijze over te dragen op anderen en een netwerk faciliteren en zichtbaar maken van organisaties en individuen met vergelijkbare doelstellingen.

Visie
Slimme techniek is geen doel op zich. Alles begint met een vraag en een visie. Als die vraag ontbreekt wordt Smart City een hol marketing begrip. Neem Smart Mobility: de eerste vraag moet zijn wie er voorrang krijgt in de binnenstad: de auto of de fiets. Als je de binnenstad autovrij wilt maken moet je geen slimme technologie aanbieden waarmee de laatste lege parkeerplekjes snel kunnen worden opgevuld, want dan trek je juist meer auto's aan.

Veel data worden zonder individuele toestemming verzameld, maar toch heeft het zin om vragen te blijven stellen en om kritisch te zijn bij het afgeven van gegevens.  Er bestaan immers ook systemen die prima werken op basis van lokaal toegepaste anonieme data. Dorien doet een oproep om het gesprek te blijven voeren. Uiteindelijk volgt het aanbod toch de vraag.

Niet Smart maar Shared
In Amsterdam wordt meer en meer de term Shared City gebezigd. Wel weer een term, maar eentje die de lading beter dekt!