Amersfoorts forum voor architectuur, stedenbouw en landschap
Foto: Rufus de Vries

Jane's Walks

Jane Jacobs, journalist, schrijver en activist, was een van de eersten die de straat opvatte als een sociale en maatschappelijke plek waarmee stadsplanners rekening moeten houden. Haar denkbeelden zijn nog altijd invloedrijk. Zo wees ze steeds op het belang van functiemenging als voorwaarde voor leefbaarheid in de stad. Over de hele wereld worden in navolging “Jane’s Walks” georganiseerd. Een Jane’s Walk is geen toeristische tour, het is meer een gesprek dat wandelend wordt gevoerd. Het is een afwisselende en verrassende wandeling door buurten waarbij al wandelend wordt gesproken over de beleving van publieke plekken onderweg. Kijk voor meer informatie op https://janeswalk.org/

Amersfoort ambieert een inclusieve stad te zijn: een stad die iedereen mogelijkheden biedt mee te doen. Niet alleen in letterlijke maar ook in figuurlijke zin. FASadE onderzoekt hoe de publieke ruimte van de stad aansluit bij deze ambitie. In samenwerking met de Alliantie, Portaal en OBV en met steun van de gemeente Amersfoort heeft FASadE met Baudouin Knaapen en Eugene Zaaijer verschillende “Jane’s Walks” georganiseerd. Hieronder volgt een overzicht van de Jane’s Walks tot nu toe.

Momenteel worden Jane’s walks door Vathorst en het Soesterkwartier voorbereid. In verband met het Covid-19 virus is het nog onduidelijk wanneer deze Jane’s walks hun doorgang kunnen vinden. Houd daarom onze site in de gaten of schrijf je in voor de nieuwsbrief!


11 mei 2019 - Jane’s Walk Amersfoort Centrum
De route loopt langs culturele broedplaatsen (binnen en buiten), nieuwe en oude hofjes, schurende plekken en goedbewaarde geheimen. Na een bezoek aan de Volmolen lopen we langs de RCE en de daklozenopvang. De plek onder de grote luifel wordt 's avonds door lokale dansgroepen gebruikt, maar is overdag vooral fietsenstalling. Daar waar de door Jane Jacobs benoemde 'Eyes on the street' ontbreken, is het 's avonds minder plezierig vertoeven. In de Boldershof zien we hoe een rommelige parkeerplaats op initiatief van bewoners is vergroend. Met ondersteuning van woningcorporatie Portaal en het Waterschap is het plein opnieuw georganiseerd en klimaatbestendig ingericht. Het verzorgen van de beplanting, de waterpomp en de buurtbank hebben een belangrijke impuls gegeven aan de sociale cohesie in de buurt. De palen met hangmathaken spreken tot de verbeelding. Via het Dreyershofje, dat zich op initiatief van de woningcorporatie ontwikkelde van no-go area tot het charmante hofje dat het nu is, lopen we naar het Plantsoen-Noord aan de Eem. De stop bij de Rooie Cent biedt een inkijkje in een ander bewonersinitiatief: vergroenen van de parkeerplaats en de realisatie van een paviljoentje. Door het paviljoentje ook te richten op de weg die door de tunnel leidt, kan de Medidiaantunnel een plezieriger plek worden. Een illustratief voorbeeld van wat Jane Jacobs bedoelde met 'Eyes on the street'. Via deze tunnel vervolgen we de route naar de wijk Jeruzalem. Enthousiaste bewoners vertellen bij de voetbalkooi over het behoud van deze beschermde stadswijk, de sociale structuur in de buurt en de interactie met bewoners van de omliggende buurten. Een bewoonster leidt ons door het verrassende moerasbosje, dat onderdeel is van de Grebbelinie. "Hoe kan het dat ik deze plek nog niet ken" is met name op deze plek een veelgehoorde uitspraak van deelnemers aan de Jane's walk. Via de wijk Jericho vervolgen we onze weg door De Nieuwe Stad. Het in aanbouw zijnde kantoor boven het Fluor-theater roept discussie op. Is dit nog wel behoud van erfgoed? Ook het plein wordt verschillend gewaardeerd. De Nieuwe Stad ademt wel de geest van Jane Jacobs: functiemenging als voorwaarde voor leefbaarheid in de stad en hergebruik van gebouwen zette zij als pionier op de kaart. We eindigen waar we begonnen: bij De Sassiaan. Het standbeeld herinnert aan 't Sasje, een arbeidersbuurt die eind jaren negentig moest plaatsmaken voor nieuwe ontwikkelingen. Hoe sterk de sociale cohesie in 't Sasje was, daarvan getuigt niet zozeer dit beeld, maar wel de keet nabij De Nieuwe Stad waar Oud-Sassianen zich nog geregeld verzamelen.

7 juni 2019  - Jane’s Walk Liendert
De wijk is in de zestiger jaren ontworpen volgens de principes van de Delftse School. Volgens de architecten van de Delftse School lag schoonheid juist in de eenvoud en was een goede harmonie tussen massa, ruimte en lichtval belangrijk. De functie van een gebouw moest tot uitdrukking komen in de vorm. Liendert kent een duidelijke functiescheiding in wonen, voorzieningen, werken en recreatie. De heldere ruimtelijke wijkopzet met een mengeling van laagbouw, middelhoogbouw en hoogbouw is karakteristiek voor de naoorlogse woningbouw. De winkelplintjes dragen belangrijk bij aan de buurtbeleving. De belangrijkste ontsluitingswegen van Liendert hebben alledrie de Lieve Vrouwentoren in het vizier. We wandelen langs groene binnenhoven van hoge flats en langs stenige entreegebieden. Zien een heem- en pluktuin en wandelen door het verrassende groene waterwingebied. Het verduurzamen van bestaande woningen gaat hand in hand met sloop- nieuwbouw in de wijk. Het contrast tussen de strakke nieuwbouwstraten en de woonstraten met volwassen bomen en struiken is groot. Het effect van wel of geen 'eyes on the street’ is op plekken direct voelbaar.

7 september 2019 - Jane’s Walk Kattenbroek
Nu het groen tot wasdom is gekomen toont de wijk Kattenbroek zich als een wijk rijk aan sferen. Grote open ruimtes contrasteren met intieme hofjes, doorsteekjes en olifantenpaadjes. En telkens zijn er de lange zichtlijnen die de wijk verbindt met het landschap eromheen. De wijk is niet gemengd: vrijwel alle voorzieningen zijn geconcentreerd in winkelcentrum Emiclaer. Buurtvoorzieningen, zoals een woonkamer van de wijk zijn in de loop van de tijd vrijwel allemaal verdwenen. Verrassend is het contrast in beleving tussen twee grote gesloten bouwblokken, waarvan de een voordeuren aan de binnenzijde heeft met een colletieve groene ruimte en de ander voordeuren langs de buitenrand met een vrijwel geheel private binnenzijde. De auto is overal aanwezig en verstoord geregeld de beleving van plekken, zoals in de nauwe steegjes die ooit als autovrij zijn ontworpen. 

21 september 2019 - Jane’s Walk Berg-Zuid
De ronde ging langs lommerrijke lanen en grote villa's maar ook langs patiowoningen, galerijflats en voormalige arbeiderswoningen. Een dwarsdoorsnede aan woningtypes, maar ook aan architectuurstijlen, straatprofielen en publieke ruimtes. Tijdens de tussenstop bij de bakker aan de Leusderweg werd druk gesproken en kwamen verhalen boven. Een spontane ontmoeting bij het Postzegelpark gaf meer achtergrond bij dit burgerinitiatief. Begrippen die Jane Jacobs introduceerde zoals: "Eyes on the street' kwamen al observerend ter sprake. Het door Jacobs benoemde belang van gemengde buurten kwam in deze voornamelijk monofunctionele wijk ook aan de orde. Via riante lanen, doorsteekjes en een olifantenpaadje kwamen we bij het Belgenmonument. Een vreemde en unieke publieke ruimte, die door de ligging maar bijzonder weinig wordt bezocht. Een opengebroken weg voedde het gesprek over verduurzaming van bestaande wijken. De relatie tussen erfafscheiding en straatprofiel werd mooi geillustreerd aan de hand van de hoogte (en breedte!) van de imposante hagen. Auto's bepalen in aanzienlijk mindere mate het straatbeeld, bewoners trouwens ook.

 

Foto: Rufus de Vries Foto: Cees Wouda Foto: Rufus de Vries
COVID 19 en FASadE
COVID - 19 en FASadE / Lees meer
De COVID-19 crisis raakt iedereen. Ook de culturele sector wordt stevig getroffen. De programmering zoals die gepland was door FASadE is tot nader order uitgesteld. Ondertussen wordt vanuit huis aan nieuwe plannen doorgewerkt.